BAOTAYNINH.VN trên Google News

Thông dịch cho người… không nói

Cập nhật ngày: 29/10/2009 - 05:59

Trong phiên toà, sau khi 2 bên nguyên cáo và bị cáo tranh luận căng thẳng, đến phiên một người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trình bày ý kiến. Khổ nỗi, đó là người không nói được vì không thể nói. Người thông dịch phải liên tục ra dấu bằng tay, bằng miệng và cả ánh mắt, thỉnh thoảng phải… vẽ, viết ra giấy để đương sự xem lại rồi ký tên. Đó là công việc thường làm của chị Nguyễn Ngọc Liên, chuyên thông dịch cho… người câm.

Chị Nguyễn Ngọc Liên, ngụ xã Trường Tây, huyện Hoà Thành, hiện là giáo viên Trường Dạy trẻ khuyết tật Tây Ninh kể rằng: công việc “nói thay” người khuyết tật đến với chị một cách rất tình cờ.

“Trước khi làm giáo viên Trường dạy trẻ khuyết tật, tôi đã được học một khoá sư phạm giảng dạy trẻ khuyết tật ở TP.HCM nên biết những quy ước căn bản thường dùng của người khuyết tật. Năm 2000, Toà án huyện Châu Thành xét xử một vụ hiếp dâm mà nạn nhân là người câm, điếc. Vì người bị hại không nghe, không nói được nên toà mới nhờ thông dịch, thế là tôi ra toà làm giúp. Sau lần đó, mỗi lần xét xử có liên quan đến người khuyết tật, các toà án trong tỉnh đều nhờ đến tôi”- chị Liên nói.

Chị Liên đang làm công việc thông dịch tại TAND huyện Hoà Thành.

Tôi đã thử ra dấu cho một người câm và cố gắng “đọc” ý nghĩ của người ấy qua cách diễn đạt bằng tay, bằng miệng, nhưng thật khó, trong khi đối với chị Liên thì mọi chuyện không phức tạp như vậy. Tại phiên toà xét xử sơ thẩm vụ án dân sự về việc tranh chấp di sản thừa kế ở TAND huyện Hoà Thành ngày 5.10 vừa qua, có một người câm tên Đỗ Thanh Sơn, 61 tuổi, có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Quá trình diễn biến tâm lý của ông Sơn khá phức tạp. Ban đầu ông đồng ý đòi cha chia phần đất thổ cư ra thành nhiều phần cho các con, nhưng sau khi tranh luận, ông lại đổi ý không chia nữa, mà để toà quyết định. Tình tiết thay đổi liên tục như thế nhưng chị Liên vẫn thông dịch trôi chảy, giúp cho hội đồng xét xử và đương sự hiểu được ý của nhau.

Sau khi kết thúc phiên toà, tôi gặp thẩm phán Lê Văn Uý, Chủ toạ phiên toà kể trên, ông Uý nói: “Phiên dịch cho người bị câm, điếc trong phiên toà là bắt buộc phải có. Đây không phải lần đầu chị Liên làm công việc phiên dịch cho chúng tôi. Trước đây, xét xử một vụ ly hôn cho một cặp vợ chồng người câm, chúng tôi đã mời chị cộng tác. Nhờ chị Liên thông dịch chính xác và mau lẹ, chúng tôi mới hiểu hết ý của đương sự và rút ngắn thời gian xét xử”.     

Chị Liên chia sẻ: “Thật ra công việc thông dịch này không phải dễ. Bởi vì mỗi người có một cách diễn đạt khác nhau. Ví dụ như cùng ý nói về người mẹ nhưng có người chỉ vào bông tai, có người lại chỉ mái tóc dài, người khác thì chỉ vào ngực. Vì vậy, trước khi thông dịch chính thức, tôi thường tiếp xúc vài lần để nắm được những dấu quy ước của người câm. Chị Liên cũng cho biết thêm, chị có một lợi thế là nhờ được học khoá sư phạm giảng dạy trẻ khuyết tật nên chị hiểu được các quy ước cơ bản, đồng thời còn có mười năm làm giáo viên trực tiếp dạy trẻ khuyết tật, hằng ngày tiếp xúc với rất nhiều cách “nói” của người câm điếc nên chị “đọc” được ngôn ngữ bằng tay rất nhanh.   

Thu nhập từ công việc thông dịch đặc biệt ấy không cao. Tuỳ theo tính chất phức tạp nhiều hay ít của vụ án và khoảng cách di chuyển xa hay gần mà chị Liên được trả thù lao khoảng từ 100.000 – 400.000 đồng/vụ. Công việc không kém phần vất vả, phải tiếp xúc với đối tượng từ lúc lấy lời khai cho đến khi ra toà sơ thẩm, nếu có kháng cáo thì người thông dịch cũng phải... theo đến toà phúc thẩm, kể cả giám đốc thẩm tái thẩm. Mỗi lần đi thông dịch như thế, nếu có giờ dạy ở trường thì chị phải nhờ giáo viên khác dạy thay, rồi sau khi xong việc sẽ dạy trả công hoặc dạy bù.

Mặc dù vất vả như vậy, nhưng chị Liên tỏ ra yêu thích công việc đặc biệt của mình. “Sắp tới tôi sẽ đi thông dịch cho một vụ xét xử ở TAND huyện Tân Biên”, chị vui vẻ nói trước khi chia tay với tôi.

THẢO NGUYÊN